Strona główna =› Jerzykowo

Jerzykowo

Jerzykowo należy do starych osad leżących przy szlaku komunikacyjnym zwanym Traktatem Poznańskim i przy szlaku wodnym łączącym przez rzekę Głównę Ostrów Lednicki  z Poznaniem. Osada ta, jak twierdzą autorzy Kodeksu Dyplomatycznego Wielkopolski, miała pierwotnie zwać się Vehne. Mogła ona w odległej przeszłości stanowić czoło Opola dla pobliskich osad rozsianych wśród lasów. Mieszkańcy tej osady mieli w odległej przeszłości dogodne warunki do życia ze względu na bliskość wody i lasów. We wczesnym okresie była to osada jednodworcza, w której zamieszkiwali właściciele tej osady z rodziną i krewnymi tworząc ród. Wieś ukształtowała się na zboczu wzgórza w postaci ulicówki.

Pierwszy raz w źródłach historycznych występuje Jerzykowo, jako wieś Vehne w 1235 r. Została ona nadana kościołowi poznańskiemu z ograniczeniem prawa kasztelanii na Ostrowie Lednickim przez Władysława Odonicza. Kościół poznański jednak wsi tej długo nie posiadał. Prawdopodobnie nie dawała mu spodziewanych dochodów lub została zniszczona w okresie walk wewnętrznych pomiędzy Przemysławem I i Bolesławem Pobożnym, bo leżała na granicy dwóch dzielnic. W roku 1266 Jerzykowo stanowiło posiadłość księcia Bolesława Pobożnego, który wydał przywilej lokacyjny dla obszaru leżącego pomiędzy Jerzykowem, a Jerzynem obejmujące go 42 łany ziemi. Lokacja nie udała się i książę nadał  wspomniane  ziemie wraz z Jerzykowem  na rzecz biskupów poznańskich. Ciekawy jest przywilej , który wspomina o zajęciach ludności i zobowiązaniach wobec księcia. Ludność zajmowała się rolnictwem i rybołówstwem. Osadnicy zobowiązani byli płacić na rzecz księcia z jednego łana roczny czynsz po 4 miary żyta, pszenicy i owsa. W gotówce danina miała wynosić 1 wiardunek, czyli 49 gramów srebra. W ramach powinności obronnych osadnicy mieli dostarczyć na wyprawę wojenną wóz i dwa konie. Mieli oni korzystać z 12 lat wolnizny.Biskupi poznańscy w 1380 r. zamienili wieś Jerzykowo na Gurtatowo koło Swarzędza z możnym rodem Czewojów, który w tamtym czasie posiadał wieś Kowalskie. Od tego czasu Jerzykowo i Kowalskie stanowiły większą jednostkę terytorialną należącą do Mikołaja Czewoja, który był w tym czasie kasztelanem na Ostrowie Lednickim.

 
W dokumentach z 1390 r. jest wzmianka, że właścicielem wsi jest Stanisław Czewoj, który zmienił swoje nazwisko na Jerzykowski.
 
Stanisław Kozierowski w badaniach nazw topograficznych doszedł do wniosku, że nazwa wsi pochodzi od osiadłego w odległych czasach Jurzyka, Jerzyka lub z imieniem Jira, który osiadł tu z dziećmi i krewnym w odległych czasach. W źródłach historycznych nazwa wsi zmienia się i występuje jako Jurzykowo Irzykowo i Jerzykowo. W XIV w., kiedy Kowalskie I Jerzykowo należało do rodu Czewojów, został pobudowany i uposażony kościół parafialny w Jerzykowie Do parafii kościoła należeli mieszkańcy wsi Jerzyn, Kołata, Kowalskie i Jerzykowo. W końcu XV w. parafia upadła. Od 1520 r. wsie te należały do parafii we Wronczynie. Jerzykowo i Kowalskie do 1404 r. wchodziło w skład kasztelanii na Ostrowie Lednickim, a po jej likwidacji należało do starostwa pobiedziskiego. Po śmierci Stanisława Jerzykowskego, Jerzykowo należało do Adama Kowalskiego, który był wójtem poznańskim. Kowalscy posiadali wieś do 1580 r. Później przeszła ona w posiadanie kapituły poznańskiej, która czerpała dochody na rzecz katedry. 
 
W 1796 r. władze pruskie zabrały wieś Jerzykowo proboszczom kapituły. Od tego czasu Jerzykowo stało się ośrodkiem dla osadnictwa niemieckiego. Przed  1880 r. w Jerzykowie w 16 domach zamieszkiwało 190 mieszkańców, w tym 138 ewangelików- Niemców i 52 katolików- Polaków. We wsi były 4 majątki ziemskie o obszarze od 263 do 560 mórg. W 1885 r. w Jerzykowie był urząd stanu cywilnego, który obejmował mieszkańców wsi Biskupice, Wronczyn i Jerzykowo.
 

wróć

© 2012 Wirtualne Muzeum Pobiedzisk - Urząd Miasta i Gminy w Pobiedziskach                       projekt i wykonanie: www.dobrarzecz.pl                     fotografie panoramiczne: www.dobrarzecz.pl