Strona główna =› Historia Pobiedzisk

Historia Pobiedzisk

Jest takie piękne miejsce, które nazywamy Ziemią Pobiedziską.

 
Ziemia Pobiedziska jest piękna nie tylko pięknem krajobrazu ale także przemawia bogatą historią dziejów, bo jak powiedział nasz wielki rodak Jan Paweł II … stąd się Polska zaczęła od Mieszka i Chrobrego..” a my dodajemy Kazimierza - założyciela naszego miasta. 
Ten wielki  władca, którego panowanie przypadło na jeden z najbardziej tragicznych okresów  w naszych dziejach udowodnił, że można pokonać wszystkie trudności, jeżeli potrafi się właściwie pokierować społeczeństwem i stworzyć mu warunki do działania, poprzez mądre prawo, zapewnienie bezpieczeństwa i sprawiedliwości. To właśnie jemu potomni nadali przydomek Odnowiciel, a kronikarz Gall Anonim napisał, że „zdobył zwycięstwo, pokój i cały kraj.”
 
Te słowa zostały umieszczone na cokole pomnika, który odsłoniliśmy w 2007 roku podczas obchodów 750 lecia nadania praw miejskich. Społeczeństwo naszej ziemi zachowało w swej wiernej pamięci postać tego władcy, który nadał w 1048 roku niewielkiej osadzie nazwę wywodzącą się od starosłowiańskiego słowa „pobieda” (zwycięstwo). Jest ona związana ze zwycięską bitwą, którą stoczył książę Kazimierz w okolicach Pobiedzisk ze zbuntowanym namiestnikiem Mazowsza - Masławem. W dowód wdzięczności nasi przodkowie umieścili jego postać na prawym polu herbu miasta, herbu który należy do najstarszych herbów miast polskich.
Miasto przez blisko dwa wieki rozwijało się w oparciu o „prawo polskie” nadane mu przez Kazimierza. W XIII wieku nadchodzi czas przemian. Wtedy to książę wielkopolski Przemysł I wydaje przed rokiem 1257 przywilej lokacyjny dla Pobiedzisk na prawie magdeburskim. Jest to nowe otwarcie w historii miasta, bo od tego czasu powstają nowe możliwości rozwoju opartego na samorządzie miejskim. Już  750 lat temu Pobiedziska miały radę miejską, ławę sądowniczą, urząd burmistrza i co w XIV wieku było rzadko spotykane, szkołę utrzymywaną z funduszy miejskich.
 
Pobiedziska były na tyle silnym ośrodkiem miejskim, że już w dwadzieścia lat po lokacji odbył się w nich zjazd możnowładców wielkopolskich pod przewodnictwem książąt: Bolesława Pobożnego i Przemysła II przyszłego króla Polski. Książęta ci często  rezydowali  w zamku królewskim znajdującym się w Pobiedziskach od czasów panowania Kazimierza Odnowiciela.

W XII wieku na drzewie głogowym przy Trakcie Poznańskim objawiła się Matka Boża. Dzięki temu powstaje Kościół Objawień, a miasto staje się miejscem pielgrzymek i stałego kultu maryjnego. Specjalną bullą papież Innocenty X udziela dla przybywających do Pobiedzisk pielgrzymów wiele specjalnych odpustów. Prymas Polski - Jan Łaski przytwierdza do murów kościoła  tablicę, na której oficjalnie uznaje objawienia Matki Bożej.      
 
Rozwój miasta tylko na krótko zatrzymał najazd krzyżacki z 1331 roku, bo Kazimierz Wielki podejmuje decyzję o odbudowie miasta, zamku i kościołów. Od roku 1404 Pobiedziska stają się siedzibą starostwa pobiedziskiego. Starostami Pobiedzisk stają się z mocy decyzji królewskich członkowie rodów wielkopolskich: Górków, Opalińskich czy Niegolewskich. 
Za panowania króla Władysława Jagiełły miasto osiąga szczyt rozwoju. Król Jagiełło wielokrotnie odwiedza Pobiedziska. Pierwszy raz z żoną Jadwigą, a potem przed bitwą grunwaldzką. W roku 1418 wita wraz z całym dworem  delegację powracającą z soboru w Konstancji. Opis tych wydarzeń znajdujemy w Kronice Jana Długosza. Jagiełło tak związał się Pobiedziskami, że funduje miastu nowy kościół  pod wezwaniem św. Ducha i szpital. Mieszkańcy Ziemi Pobiedziskiej w dowód wdzięczności składają królowi hołd wszystkich stanów. 
 
Pobiedziska tego czasu należą do najbogatszych miast Wielkopolski. Znakomicie  rozwija się handel, rzemiosło a także drobny przemysł przetwórczy. Kolejni królowie Polski wydają przywileje dla miasta, kościołów, kupców, rzemieślników. Faksymile tych dokumentów wykonanych we współpracy z Archiwum Państwowym w Poznaniu wystawiamy w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy.
Ziemia Pobiedziska przeżywa wzloty i upadki państwa polskiego, oddając daninę krwi w obronie wolności oraz podnosząc się ze zgliszcz po pożarach, rabunkach i epidemiach zarazy, których skutki trudno sobie wyobrazić. 

Pod koniec czasów I Rzeczypospolitej samorząd miasta aktywnie włącza się w ruch reformy państwa. Rajcy miejscy z burmistrzem, wspólnie ze szlachtą radzą na sejmikach w Środzie Wlkp. Reformują szkolnictwo w mieście. Po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja wprowadzają w życie jej uchwały, wybierając na jej zasadach w wolnych wyborach nowe władze miejskie.
Dalszy rozwój zostaje powstrzymany przez rozbiory. Społeczeństwo Pobiedzisk nie myśli poddawać się zaborcom i walczy o wolność Ojczyzny. Mieszkańcy miasta, gdy tylko w mieście pojawiają się oddziały Kościuszkowskie ochoczo wstępują w ich szeregi, a w okresie napoleońskim w szeregi Gwardii Narodowej i płacą daninę krwi w walce o Polskę.            
       
W latach 1830 - 31 na terenie Ziemi Pobiedziskiej trwa agitacja do Powstania  Listopadowego. Do walki w powstaniu udają się generałowie, oficerowie, szlachta, mieszczanie i chłopi. Walczą między innymi w bitwach pod Grochowem i Dębem Wielkim oraz na Litwie.
 
W okresie Wiosny Ludów powstaje w Pobiedziskach Komitet Narodowy, który tworzy oddział powstańczy. W czasie Powstania Styczniowego pod przewodnictwem   Maksymiliana Jackowskiego postaje Komitet Obywatelski, który zbiera dobrowolny podatek narodowy, organizuje zakup i przerzut broni oraz ochotników do oddziałów powstańczych. W najkrwawszej bitwie powstania pod Ignacewem ginie syn Jackowskiego – Mieczysław.
 
Wobec niemożności pokonania zaborców siłą oręża, mieszkańcy podejmują walkę z zaborcą na polu gospodarczym, oświatowym i kulturalnym, która nazywamy Najdłuższą Wojną Współczesnej Europy. Niedawni żołnierze powstań zakładają Kółka Rolnicze, Bank Spółdzielczy, Spółdzielnię Rolnik, chóry, biblioteki, Gniazdo Sokole, Ligę Polską, Towarzystwo Oświaty Ludowej, Towarzystwo Przemysłowców, Koła Śpiewacze  i wiele innych organizacji społecznych. Z chwilą, gdy zagrożone zostaje używanie języka polskiego, do walki w  jego obronie stają dzieci, które podejmują strajk szkolny  w Pobiedziskach i Biskupicach.

Do pełni szczęścia potrzebna jest wolność. Nie przychodzi ona łatwo, trzeba się o nią upomnieć zbrojnie. Pobiedziszczanie w listopadzie 1919 roku tworzą Radę Ludową,  a ta powołuje  oddziały wojskowe Straży Bezpieczeństwa i Straży Ludowej. Rada Ludowa przejmuje władzę w mieście z rąk pruskich  i wysyła oddział żołnierzy do wyzwalania Inowrocławia. Jednocześnie przeprowadza wolne wybory do Magistratu i na sołtysów. Nowe władze miejskie przeprowadzają rekrutację do oddziałów powstańczych. Utworzone z ochotników oddziały liczą 400 żołnierzy, od których odbiera przysięgę generał Józef Dowbor Muśnicki i ppłk Władysław Anders.  
 
Odzyskanie niepodległości po blisko 125 latach niewoli wywołuje entuzjazm i dumę narodową. Okres wolności trwa tylko 20 lat ale przynosi wielkie efekty w zakresie oświaty i wychowania młodzieży. 
 
Koszmar II wojny światowej pochłania wiele istnień ludzkich i zatrzymuje rozwój gospodarczy Pobiedzisk. Miasto rozwija się bardzo wolno, dopiero pierwsze wolne wybory samorządowe w 1990 roku tworzą prawdziwy – niezależny samorząd, który podejmuje strategiczne decyzje o rozbudowie infrastruktury komunalnej, budowie szkół, oczyszczalni ścieków, modernizacji stadionu sportowego, budowie hal gimnastycznych oraz szeregu innych inwestycji sprzyjających dynamicznemu rozwojowi Miasta i Gminy Pobiedziska na nowo przywraca się herb, hymn i flagę gminy. 
  
Na koniec pozwolę sobie przytoczyć słowa wyhaftowane na sztandarze Rady Miejskiej:
BOŻE  BŁOGOSŁAW  ZIEMI  POBIEDZISKIEJ
 
















 

 

 

wróć

© 2012 Wirtualne Muzeum Pobiedzisk - Urząd Miasta i Gminy w Pobiedziskach                       projekt i wykonanie: www.dobrarzecz.pl                     fotografie panoramiczne: www.dobrarzecz.pl